2024-nji ýylyň iýul aýynda global butil kauçuk bazarynda teklip bilen islegiň arasyndaky deňagramlylyk bozulyp, bahalara ýokary basyş döredenligi sebäpli ösüş duýgusy başdan geçirildi. Bu üýtgeşiklik daşary ýurtlarda butil kauçugyna bolan islegiň artmagy we elýeterli üpjünçilik üçin bäsdeşligiň artmagy bilen has-da güýçlendi. Şol bir wagtyň özünde, butiliň ösüş ýoly çig malyň bahalarynyň ýokarlanmagy, iş çykdajylarynyň we önümçilik çykdajylarynyň ýokarlanmagy sebäpli bazar şertleriniň has berkemegi bilen güýçlendirildi.
ABŞ bazarynda butil kauçuk senagaty, esasan, çig mal bolan izobuteniň bahasynyň ýokarlanmagy sebäpli önümçilik çykdajylarynyň ýokarlanmagy we bazar bahalarynyň umumy ýokarlanmagyna sebäp bolmagy bilen baglylykda, ösüş meýilinde. Butil kauçuk bazaryndaky ösüş meýili giň gerimli kynçylyklara garamazdan, güýçli baha dinamikasyny görkezýär. Şeýle-de bolsa, ABŞ-nyň awtoulag we teker senagaty şol bir wagtyň özünde kynçylyklara duçar boldy. Iýul aýyndaky satuwyň iýun aýyndaky kiberhüjümleriň sebäp bolan bökdençliklerinden soň dikeldilmegine garaşylýan bolsa-da, geçen aý bilen deňeşdirilende 4,97 göterim pese gaçdy. ABŞ-nyň tupan möwsüminiň dowam edýän bökdençlikleri we eksportyň artmagy bilen üpjünçilik zynjyrlary kynlaşýandygy sebäpli, gowşak görkezijiler ösüşli butil kauçuk bazary bilen deňeşdirilýär. Önümçilik çykdajylarynyň ýokarlanmagy, üpjünçilik zynjyrynyň bökdençlikleri we eksportyň artmagy butil üçin ösüşli bazar senarisini döretmek üçin birleşdi, ýokary çykdajylar awtoulag we teker senagatyndaky kynçylyklara garamazdan, butil üçin ýokary bahalary goldaýar. Mundan başga-da, Fed-iň ýokary göterim syýasatyny dowam etdirmegi, karz almak çykdajylarynyň 23 ýylyň iň ýokary derejesinde 5,25% -den 5,50% -e çenli bolmagy, mümkin bolan çökgünlik barada howatyrlanmalary döretdi. Bu ykdysady näbellilik, awtoulaglara bolan gowşak isleg bilen birleşip, pese gaçyş duýgusyna sebäp boldy.
Şonuň ýaly-da, Hytaýyň butil kauçuk bazary hem ösüş meýiline eýe boldy, esasan çig mal izobuteniniň bahasynyň 1,56% ýokarlanmagy önümçilik çykdajylarynyň ýokarlanmagyna we ýerleşdirilişiň artmagyna getirdi. Awtomobil we teker pudaklaryndaky gowşaklyga garamazdan, eksportyň artmagy bilen butil kauçugyna bolan isleg artdy, ol takmynan 20% ýokarlanyp, 399,000 birlige ýetdi. Eksportyň bu artmagy bar bolan ammar derejelerinde sarp edilişiň artmagyna getirdi. Gami taýfunyň sebäp bolan üpjünçilik zynjyrynyň agyr bozulmasy sebitdäki harytlaryň akymyna düýpli täsir etdi we esasy önümçilik bölümleriniň işini togtadyp, butil kauçukynyň uly ýetmezçiligine sebäp boldy, bahanyň ýokarlanmagy has-da agyrlaşdy. Butil kauçuk ýetmezçiligi bilen, bazar gatnaşyjylary diňe bir önümçilik çykdajylarynyň artmagyny örtmek üçin däl, eýsem üpjünçiligiň gytçylygyna garamazdan, girdejileri ýokarlandyrmak üçin hem tekliplerini ýokarlandyrmaga mejbur boldular.
Russiýa bazarynda izobuten bahalarynyň ýokarlanmagy butil kauçuk üçin önümçilik çykdajylarynyň ýokarlanmagyna getirdi, bu bolsa öz gezeginde bazar bahalarynyň ýokarlanmagyna getirdi. Şeýle-de bolsa, awtoulag we teker senagatlaryndan isleg ykdysady näbellilik bilen göreşýändikleri üçin şu aýda azaldy. Önümçilik çykdajylarynyň ýokarlanmagy we içerki islegiň pes bolmagy bazaryň işine ýaramaz täsir edip bilse-de, umumy bazar ösüşe meýilli bolmagynda galýar. Bu oňyn garaýyş, esasan, butil kauçuk isleginiň güýçli bolmagynda galýan Hytaý we Hindistan ýaly esasy bazarlara eksportyň artmagy bilen goldanylýar. Işjeňligiň artmagy içerki ykdysadyýetdäki haýallamagyň öwezini dolmaga kömek etdi we bahalara ýokary basyşy saklady.
Butil kauçuk bazarynyň geljekki aýlarda ösmegine garaşylýar, bu bolsa awtoulag we teker senagatyndan artýan isleg bilen baglanyşyklydyr. Awtomobil öndürijiler geňeşiniň başlygy Alekseý Kalitsew täze awtoulaglar üçin Russiýanyň bazarynyň yzygiderli giňelmegini dowam etdirýändigini belledi. Satuwyň ösüşi haýallasa-da, mundan beýläk-de ösüş mümkinçiligi güýçli bolmagynda galýar. Bazara parallel import arkaly girýän awtoulaglaryň paýy diýen ýaly az derejä düşýär. Awtomobil bazarynda resmi importçylar we önüm öndürijiler barha köp agdyklyk edýär. Şeýle-de bolsa, ýerli önümçiligi artdyrmak üçin hökümetiň tagallalary ýaly birnäçe faktorlaryň birleşmesiniň importyň çalt azalmagyna getirmegine garaşylýar. Täze awtoulag bazarynyň ösüşine täsir edip biljek esasy faktorlara ýok ediş töleginiň meýilleşdirilýän tapgyrlaýyn ýokarlandyrylmagy we geljekki salgyt reformasy girýär. Bu faktorlar tiz wagtda uly täsir edip başlasa-da, doly täsir şu ýylyň ahyrynda ýa-da indiki ýylyň başynda belli bolmaz.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 16-njy awgusty